मोरङका एग्रोभेटहरूमा प्रतिबन्धित तथा बिना दर्ताका विषादी बिक्री भइरहेको आशंका, भारतीय मकैको बीउ पनि अवैध रूपमा भित्रिने गरेको गुनासो ।
कोशी आवाज २०८३ कार्तिक २० गते शुक्रबार ।
बिराटनगर । मोरङ जिल्लाका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित एग्रोभेटहरूमा प्रतिबन्धित विषादी, बिना दर्ता तथा गुणस्तरहीन विषादी बिक्री भइरहेको भन्ने गम्भीर गुनासो सार्वजनिक भएको छ। त्यस्तै, खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै भारतीय नाकाबाट आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा नगरी नेपाल भित्र्याइएका भारतीय मकैका बीउसमेत स्थानीय बजारमा बिक्री वितरण भइरहेको आशंका गरिएको छ।
कृषकहरूले खेतीपातीका लागि विश्वास गरेर एग्रोभेटबाट खरिद गर्ने विषादी तथा बीउ नै गुणस्तरहीन, नक्कली वा कानुनी रूपमा दर्ता नभएका भए त्यसले कृषि क्षेत्रमा ठूलो समस्या निम्त्याउन सक्छ। विशेषगरी प्रतिबन्धित तथा बिना दर्ताका विषादीको प्रयोगले बालीनालीमा अपेक्षित परिणाम नदिनुका साथै माटो, पानी, वातावरण र मानव स्वास्थ्यमा समेत नकारात्मक असर पार्न सक्ने जोखिम रहन्छ।
त्यस्तै, आवश्यक परीक्षण, दर्ता तथा गुणस्तर प्रमाणीकरणबिना भित्र्याइएका मकैका बीउ बिक्री हुँदा किसानले लगाएको बालीमा अपेक्षित उत्पादन नआउने, बीउको गुणस्तरमा समस्या देखिने र लगानीसमेत डुब्न सक्ने सम्भावना रहन्छ। खेतीपातीका लागि ऋण लिएर तथा ठूलो मेहनत र लगानी गरेर उत्पादनमा जुटेका किसानहरू यस्ता कारोबारका कारण आर्थिक मारमा पर्न सक्ने देखिन्छ।
विशेषगरी मोरङ भारतसँग खुला सीमा जोडिएको जिल्ला भएकाले सीमावर्ती नाकाहरूबाट कृषि सामग्रीको अवैध ओसारपसार हुन सक्ने विषयलाई पनि गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने आवश्यकता छ। सीमाबाट भित्रिने कृषि विषादी तथा बीउको आयात प्रक्रिया, भन्सार जाँच, दर्ता प्रमाणपत्र, गुणस्तर र बिक्री वितरणसम्बन्धी कानुनी मापदण्डको प्रभावकारी अनुगमन हुन जरुरी देखिन्छ।
यस विषयमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङ, जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङ, सशस्त्र प्रहरी बल, भन्सार कार्यालय, कृषि ज्ञान केन्द्र, कृषि विकास कार्यालय तथा विषादी नियमनसम्बन्धी जिम्मेवार निकायको गम्भीर ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छौँ।
सम्बन्धित निकायले जिल्लाभरका एग्रोभेटहरूको नियमित तथा आकस्मिक अनुगमन गरी बिक्रीमा राखिएका विषादी र बीउको दर्ता अवस्था, उत्पादन कम्पनी, म्याद, आयातसम्बन्धी कागजात र गुणस्तर परीक्षण गर्न आवश्यक छ। प्रतिबन्धित वा बिना दर्ताका विषादी तथा अवैध रूपमा आयात गरिएका बीउ फेला परेमा प्रचलित कानुनअनुसार नियन्त्रणमा लिई आवश्यक अनुसन्धान र कारबाही गर्नुपर्ने देखिन्छ।
त्यसैगरी, सीमावर्ती नाकामा हुने अवैध ओसारपसार नियन्त्रण गर्न सुरक्षा निकाय र भन्सार प्रशासनबीच समन्वय बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ। किसानहरूलाई समेत आफूले खरिद गर्ने विषादी तथा बीउको आधिकारिक दर्ता, लेबल, उत्पादन मिति, म्याद समाप्त हुने मिति र बिल अनिवार्य रूपमा जाँच गर्न सचेत गराउनुपर्छ।
कृषि क्षेत्र देशको अर्थतन्त्र र किसानको जीविकोपार्जनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो। किसानले गुणस्तरीय बीउ र सुरक्षित विषादी पाउनु उनीहरूको अधिकार हो। केही व्यवसायीको आर्थिक स्वार्थका कारण किसानको मेहनत, लगानी र भविष्य जोखिममा पर्न दिनु हुँदैन।
त्यसैले मोरङका सम्बन्धित सबै निकायले यस विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर तत्काल छानबिन, अनुगमन र आवश्यक कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउन जरुरी छ। किसानलाई ठगीबाट जोगाउनु, अवैध कारोबार नियन्त्रण गर्नु र कृषि बजारलाई व्यवस्थित बनाउनु राज्यका सम्बन्धित निकायको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो।
